Tam Đảo không chỉ nổi tiếng là khu du lịch hấp dẫn của Vĩnh Phúc với cảnh quan và khí hậu tuyệt vời, nơi đây còn là vùng đất của nhiều loài cây, loài thuốc và sản vật quý như Ong Tam Đảo, rau Su Su,... trong đó phải kể đến cây Trà hoa vàng - món dược liệu quý hiếm mà thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho vùng núi này. Ở Việt Nam có 24 loài thì Vườn quốc gia Tam Đảo đã có 8 loài trà hoa vàng được tìm thấy (chiếm 33%). Đó là nguồn gen vô cùng quý hiếm cho hệ thực vật Tam Đảo.

Trà hoa vàng hay còn gọi là kim hoa trà, tên khoa học là Camellia chrysantha, được biết đến là cây cảnh đẹp với sắc vàng kiểu diễm và là loài cây thuốc quý có nhiều giá trị sử dụng. Khác với những loại cây trồng thông thường khác, đa số các giống cây trà hoa vàng thích hợp phát triển vào mùa đông, hoa trà trổ nụ từ khoảng tháng 6 âm lịch, và nở vào dịp trước, trong hoặc sau tết Nguyên đán. Cây trà khoảng 5-6 năm tuổi mới bắt đầu ra hoa. Với điều kiện gieo trồng hoàn toàn tự nhiên, thực sự những bông trà hoa vàng lớn lên là “tinh túy của mẹ thiên nhiên”.

Theo "Camellia International Journal" - tạp chí chuyên nghiên cứu về trà hoa vàng của thế giới, các hợp chất của trà hoa vàng có khả năng kiềm chế sự sinh trưởng của các khối u đến 33,8% trong khi chỉ cần đạt đến ngưỡng 30% đã có thể xem là thành công trong điều trị ung thư; giúp giảm đến 35% hàm lượng cholesterol trong máu, trong khi dùng các loại thuốc khác thì mức độ giảm chỉ là 33,2%.... ngoài ra loại trà này còn có khả năng làm giảm triệu chứng xơ vữa động mạch do máu nhiễm mỡ , điều hòa huyết áp và chữa các bệnh về tim mạch, tiểu đường, u biếu, lợi tiểu, ức chế và tiêu diệt vi khuẩn, chống viêm, chống dị ứng...

Cây trà hoa vàng được mệnh danh là “vàng xanh” của vùng đất Tam Đảo, không những bởi lợi ích y học của nó mang lại mà còn bởi giá trị kinh tế rất lớn. Nhiều hộ gia đình trên huyện Tam Đảo đã đưa giống trà hoa vàng vào trồng và phát triển, qua đó góp phần vào bảo tồn và hình thành vùng trồng cây dược liệu đồng thời nâng cao thu nhập và công ăn việc làm ổn định cho người dân địa phương, giúp họ vươn lên làm giàu trên mảnh đất quê hương. Hiện nay các hộ gia đình ở huyện đầu tư vào trồng trà hoa vàng, tổng diện tích trồng của cả huyện nay đã là 10 ha, tập trung chủ yếu ở các xã Tam Quan, Đại Đình. Trung bình giá hoa trà tươi 1 triệu đồng/kg, hoa trà sấy khô 15 triệu đồng/kg, lá trà khô là 300.000/kg. Đây thực sự là nguồn lợi phát triển kinh tế rất triển vọng.

Tuy vậy, hiện nay cây trà hoa vàng đang bị khai thác, thu mua tràn lan. Với mục tiêu bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm này, Vĩnh Phúc đã ban hành các chủ trương, chính sách nhằm bảo tồn và phát triển trà hoa vàng thông qua việc triển khai thực hiện dự án: "Xây dựng mô hình bảo tồn và phát triển cây dược liệu quý hiếm trà hoa vàng trên địa bàn tỉnh" và giao cho Công ty cổ phần Đầu tư DIA (Hà Nội) thực hiện trên quy mô 15ha. Với sự cố gắng, đầu tư chuyên nghiệp, hiện công ty đã bảo tồn thành công 17 loài trà hoa vàng và đang tập trung phát triển 7 loài trọng điểm: Camellia hirsuta, Camellia tadaoensis, Camellia euphlebia, Camellia hakodea, Camellia tienni, Camellia phanii, Camellia crassiphylla. Mục tiêu công ty đưa ra trong thời gian tới sẽ điều tra và lên danh mục bộ sưu tập đầy đủ các giống trà hoa vàng sống trên phạm vi cả nước về trồng bảo tồn nhằm bảo vệ nguồn gen cây dược liệu quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng, đặc biệt là cây trà hoa vàng sống ở vùng núi thấp thuộc rừng Quốc gia Tam Đảo. Ngoài mô hình trồng bảo tồn, còn có một mô hình lớn trồng Trà hoa vàng theo hướng sản xuất hàng hóa để phục vụ cho nhu cầu của nhân dân; các quy trình nhân giống, trồng, thu hái, chế biến cũng sẽ được hoàn thiện. Ngày 7/4/2016, nhãn hiệu "Trà hoa vàng Tam Đảo - Vĩnh Phúc" đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ số 260857.

Để phát triển thương hiệu Trà hoa vàng của Vĩnh Phúc ra thị trường trong tương lai, chúng ta cần có những giải pháp, định hướng nghiên cứu về thiết kế, bao bì nhãn hiệu riêng cho sản phẩm, tăng cường quảng bá trên các phương tiện thông tin đại chúng; tổ chức tuyên truyền, quảng bá sản phẩm thông qua giới thiệu sản phẩm trực tiếp, tham gia hội chợ du lịch, triển lãm, phát tờ rơi... Để tạo ra vùng sản xuất lớn, cung cấp nguồn nguyên liệu tạo ra các sản phẩm từ cây trà hoa vàng rất cần có phương án chỉ đạo, chính sách hỗ trợ nhằm sớm hình thành mạng lưới các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sản xuất, chế biến sản phẩm; hình thành mạng lưới các cơ sở kinh doanh, đại lý bán hàng, quảng bá, giới thiệu phát triển sản phẩm ra thị trường, từ đó, thiết lập tổ chức, cơ chế quản lý, sử dụng nhãn hiệu mang nguồn gốc Tam Đảo - Vĩnh Phúc phục vụ nhu cầu bảo vệ sức khỏe của người dân và đem lại nguồn lợi kinh tế lớn.

Du khách tới một nơi ngoài nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, du lịch còn mong muốn tìm kiếm, tìm hiểu và mang về những sản vật đặc trưng của vùng đất ấy làm kỉ niệm, làm quà cho bạn bè, người thân. Có du khách  thích đồ lưu niệm, có người thích những món ăn đặc sản, có người lại muốn tìm được loại dược liệu quý bổ dưỡng cho sức khỏe, điều trị bệnh tật. Trà hoa vàng Tam Đảo với nhiều công dụng thật sự là sản phẩm  ý nghĩa và thiết thực nhất cho du khách khi đến với du lịch Vĩnh Phúc.

 

Ánh Nguyệt